Từ ICISE đến đô thị Khoa học và Giáo dục Quy Hòa

Từ ICISE đến đô thị Khoa học và Giáo dục Quy Hòa

Từ ICISE đến đô thị Khoa học và Giáo dục Quy Hòa
Thung lũng Quy Hòa (TP Quy Nhơn) với không gian thơ mộng, yên bình được Bình Ðịnh quy hoạch thành Khu đô thị Khoa học và Giáo dục, trong đó Trung tâm ICISE là ước mơ ấp ủ 50 năm của GS. Trần Thanh Vân, Chủ tịch Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam (tại Pháp) cũng như quyết tâm của Chính phủ Việt Nam, lãnh đạo ngành KH&CN và tỉnh Bình Ðịnh. Tất cả để hiện thực hóa giấc mơ biến Quy Nhơn trở thành một Princeton (Mỹ) (*) thu nhỏ của Việt Nam trong tương lai.  
 
 
 
 
THU HIỀN – HỒNG QUẢNG – VĂN LƯU (Thực hiện)
(*) Princeton là một cộng đồng nằm ở quận Mercer, bang New Jersey, Hoa Kỳ. Princeton được xem là một “thành phố đại học”, với nhiều tổ chức khoa học quan trọng như Viện Cao học, thử nghiệm dịch vụ giáo dục (ETS), Opinion Research Corporation, Siemens, các doanh nghiệp nghiên cứu, Bristol-Myers Squibb, Công ty Sarnoff, Công ty FMC, Robert Wood Johnson Foundation, Amrep…

Giáo sư Gerardus’t Hooft – Nobel Vật lý 1999: Rất nhiều câu hỏi trong khoa học đang chờ các bạn trẻ

Nói chuyện cùng các học sinh, sinh viên và công chúng yêu khoa học tại TP Quy Nhơn, chủ nhân của giải Nobel Vật lý 1999 – GS. Gerardus’t Hooft không ngần ngại chia sẻ những giới hạn hiểu biết của con người về vũ trụ. “Và đây là động lực cho những người trẻ như các bạn, khi tương lai còn rất nhiều việc phải làm cho vật lý, nhất là vật lý lý thuyết”, giáo sư người Hà Lan nhắn nhủ.
 
GS. Gerardus’t Hooft nán lại để trả lời câu hỏi của các bạn trẻ, sau khi kết thúc buổi nói chuyện, giao lưu.
Bài thuyết trình về “Các định luật cơ bản của tự nhiên” tại buổi nói chuyện chiều 25.7 chưa đến 1 tiếng đồng hồ, ngắn gọn và không quá nặng học thuật. Khoảng thời gian còn lại là những trải lòng cởi mở của nhà khoa học ở tuổi 71 với công chúng.
Học và tự học suốt đời
  1. Gerardus’t Hooft đang làm việc tại ĐH Utrecht (Hà Lan). Vì thế, ông trả lời những thắc mắc vốn không dễ truyền tải một cách ngắn gọn, dễ hiểu về khoa học vật lý, vũ trụ học, hạt neutrino…, đồng thời khơi gợi được niềm hứng thú khoa học của các bạn trẻ. Trả lời ngay ở câu hỏi đầu tiên của em Võ Hoàng Long (Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn) đặt ra về một quan điểm “trái chiều” của giới khoa học liên quan đến khoa học vũ trụ, ông dí dỏm: “Câu hỏi của bạn đã ở một mức độ rất cao rồi. Đối với vũ trụ, chúng ta không thể biết điều gì sẽ xảy ra trong 10 năm, hay 100 năm nữa. Để hiểu hết, chúng ta cần phải có thời gian và đó là nhiệm vụ nghiên cứu của những người trẻ như các bạn”.
  2. Gerardus’t Hooft cho rằng, mỗi người có một niềm đam mê khác nhau, đó hoàn toàn là điều bình thường. “Các bạn có thể đam mê công nghệ thông tin, hóa học, âm nhạc và nhiều thứ khác, trong đó có khoa học. Tôi cảm thấy rất vui khi nhiều bạn trẻ có niềm đam mê khoa học. Bởi trong khoa học có rất nhiều câu hỏi, thôi thúc chúng ta đi tìm câu trả lời”, giáo sư chia sẻ.
Câu nói trên như một lời động viên, khích lệ các bạn trẻ, trong đó có Phạm Huy Hào (quê Phù Cát) đang là sinh viên năm 4 khoa Hóa, Trường ĐH Quy Nhơn, nhưng yêu thích khám phá thế giới vật lý. “Chủ đề của buổi nói chuyện chạm đến vấn đề mà tôi đang tìm hiểu. Sau khi được giải đáp thắc mắc và nhận được lời khuyên từ giáo sư, tôi đã có thể xác định được hướng nghiên cứu của mình”, Hào cho biết.
Năm 1999, GS. Gerardus’t Hooft cùng với thầy hướng dẫn tiến sĩ của mình là GS. Martinus J.G. Veltman được vinh danh giải Nobel Vật lý cho công trình nghiên cứu về “Cấu trúc lượng tử trong các tương tác điện yếu”. Đây là công trình khoa học quan trọng xây dựng nền tảng toán học vững chắc cho lý thuyết vật lý về các hạt cơ bản. Từ kinh nghiệm của bản thân, GS. Gerardus’t Hooft khuyên các bạn trẻ: Nếu muốn thông minh hơn thì chúng ta phải học, tự học suốt đời. Bởi lúc nào cũng có những vấn đề, lý do đặt ra cho chúng ta tìm tòi, học hỏi. Chúng ta cũng có thể tập hợp trí tuệ của nhiều người, biết cách hợp tác với nhau.
Gần gũi, nhiệt thành
Như mọi năm, cùng với lịch trình dày đặc tại hội thảo chính thức, những người tâm huyết làm nên chương trình “Gặp gỡ Việt Nam” tại Bình Định luôn sắp xếp các cuộc nói chuyện, giao lưu giữa những nhà khoa học danh tiếng với công chúng. Và cuộc nói chuyện của GS. Gerardus’t Hooft, trong khuôn khổ hội thảo vật lý quốc tế về “Khám phá vũ trụ tối” tại “Gặp gỡ Việt Nam” năm nay cũng không ngoại lệ. Đây là món quà quý đối với công chúng Bình Định, đặc biệt là các bạn trẻ yêu khoa học.
Lần đầu đến Việt Nam, chủ nhân giải Nobel Vật lý 1999 tỏ ra phấn chấn, hy vọng mang tình yêu, niềm đam mê khoa học đến cho giới trẻ. Nên, dù nhiều câu hỏi đặt ra trùng lắp với nội dung bài trình bày, có câu hỏi đi ngược lại với các lý thuyết vật lý đã được định hình; hay nhiều bạn trẻ diễn đạt bằng tiếng Anh chưa thật sự chuẩn, thông dịch viên phải dịch lại thêm lần nữa, ông vẫn vui vẻ giải thích cặn kẽ. Và, dù thời lượng chương trình khá ngắn, cộng thêm lịch làm việc ngay sau đó, ông vẫn nán lại hội trường để trả lời cho tường tận.
Ấn tượng về những câu hỏi chuyên môn khá hay của các bạn trẻ ngay tại buổi giao lưu, giáo sư cho rằng, đó là những câu hỏi đi sâu vào những vấn đề đang được nghiên cứu của các nhà vật lý. “Các bạn học sinh, sinh viên có tư duy tốt, thể hiện qua cách đặt câu hỏi khá thông minh và nội dung sâu sắc, tập trung vào những câu hỏi lớn của ngành Vật lý lý thuyết. Tôi tin rằng với sự dìu dắt đúng đắn, Việt Nam sẽ xây dựng được lớp khoa học trẻ nòng cốt tham gia vào cộng đồng khoa học thế giới”, GS. Gerardus’t Hooft nói.  
Cơ hội phát triển của Việt Nam rất nhiều và tiềm năng rất lớn Chia sẻ cùng PV Báo Bình Ðịnh bên lề sự kiện, GS. Gerardus’t Hooft cho biết, ông cùng các bạn học ở châu Âu từng tham gia phản đối chiến tranh tại Việt Nam. Ông nhận xét: “Hậu quả để lại của chiến tranh làm cho đất nước Việt Nam nghèo, và đi sau châu Âu khá xa. Trong chuyến thăm lần này, tôi nhận thấy cuộc sống của người dân Việt Nam vẫn còn khá vất vả, nhưng tôi cũng thấy được sự nỗ lực thay đổi của các bạn qua những công trình xây dựng, những dự án khoa học kỹ thuật có tiềm năng”.
GS. Gerardus’t Hooft cho rằng, cơ hội phát triển của Việt Nam rất nhiều và tiềm năng rất lớn, cả về kinh tế và KHKT. Việt Nam nên tận dụng các nguồn lực trong và ngoài nước, tham gia và chia sẻ cùng cộng đồng thế giới về giao thương kinh tế cũng như phát triển khoa học ứng dụng lẫn khoa học cơ bản. Việt Nam cần khẳng định vai trò của mình trong việc đóng góp những công trình khoa học có giá trị cho quốc gia và thế giới. Từ đó, tăng cường quan hệ hợp tác trong khoa học, nhằm thúc đẩy nền kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
THU HIỀN

Gắn biển Đại lộ Khoa học cho đường chính vào khu Đô thị Khoa học và giáo dục Quy Hòa

(BĐ) – Sáng 27.7, UBND tỉnh, UBND TP Quy Nhơn, Hội Gặp gỡ Việt Nam và Trung tâm Quốc tế Khoa học và giáo dục liên ngành (ICISE) phối hợp tổ chức lễ đặt tên Đại lộ Khoa học (Science Avenue) tại khu vực 2, phường Ghềnh Ráng, TP Quy Nhơn.
Lãnh đạo tỉnh và các nhà khoa học thực hiện nghi thức gắn biển tên Đại lộ Khoa học.
Dự lễ có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Châu; GS. Trần Thanh Vân – Chủ tịch Hội Gặp gỡ Việt Nam; GS. Gerardus ‘t Hooft – giải Nobel Vật lý năm 1999, và hơn 70 nhà khoa học đến từ 19 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới.
Đại lộ Khoa học là tuyến đường chính từ quốc lộ 1D vào khu Đô thị Khoa học và giáo dục Quy Hòa. Khu đô thị được quy hoạch tổng diện tích 192 ha; hiện đã hình thành công trình Trung tâm ICISE (20 ha), Tổ hợp không gian khoa học (3,84 ha). Trên Đại lộ này, từ ngày đưa vào sử dụng (năm 2013) đến nay đã đón hơn 2.500 nhà khoa học đến từ 35 quốc gia trên thế giới, trong đó có 11 nhà khoa học đoạt các giải thưởng Nobel.
Chia sẻ niềm vui tham gia lễ đặt biển tên đường, GS. Gerardus ‘t Hooft cho rằng, đây là biểu tượng cho sự phát triển của khoa học Vệt Nam, hy vọng con đường sẽ được mở ra mãi mãi cho khoa học Việt Nam và thế giới.Phát biểu tại buổi lễ, GS. Trần Thanh Vân rất vui đã được lãnh đạo tỉnh và thành phố chấp thuận đặt tên con đường. Đại lộ Khoa học tuy chỉ là một con đường nhỏ, nhưng giống như một nhà khoa học không cao lớn song trí tuệ rất vĩ đại. Và GS. Gerardus ‘t Hooft là một minh chứng. “Đại lộ Khoa học sẽ mở ra một tương lai tốt đẹp cho Trung tâm ICISE, Tổ hợp không gian khoa học và trong tương lai là khu đô thị khoa học và giáo dục đầu tiên của Việt Nam. Con đường dù nhỏ, nhưng chứa đựng tinh thần rất lớn để phát triển khoa học, không chỉ của Bình Định mà còn cả Việt Nam” – GS. Trần Thanh Vân cho hay.
THU HIỀN

Những nhà khoa học ở Khu đô thị khoa học và giáo dục Quy Hòa

Ðó là vợ chồng tiến sĩ (TS) Lê Ðức Ninh và Ðào Thị Nhung, từ bỏ công việc ở Ðức về làm “hạt nhân” của nhóm nghiên cứu Vật lý lý thuyết tại Viện Nghiên cứu Khoa học và Giáo dục liên ngành; đó là những nhà khoa học cộng tác với Trung tâm Khám phá khoa học – đơn vị quản lý, vận hành, khai thác và sử dụng các công trình của Tổ hợp Không gian khoa học… Với họ, Quy Nhơn như là bến đậu, để từ đó họ sống hết mình cho đam mê, yên tâm cống hiến cho khoa học.
Đi theo tiếng gọi của trái tim…
Hết cấp 3 chuyên Toán, Trần Trung Quân rời Hà Nội đi Pháp học chuyên ngành năng lượng và môi trường. Sau 5 năm học, anh ra làm tư vấn cho Ðiện lực Pháp, rồi làm cho một công ty khởi nghiệp cũng tại Pháp.
 
Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Quốc Dũng (bìa phải), GS Trần Thanh Vân (giữa) cùng trao đổi với TS Đào Thị Nhung về hoạt động của nhóm Vật lý lý thuyết.
Cơ duyên đến với Quân vào năm 2005, khi anh được chọn trao học bổng Odon Vallet và lần đầu gặp GS Trần Thanh Vân – Chủ tịch Hội Gặp gỡ Việt Nam. 9 năm sau, Quân gặp lại GS Vân và biết đến ý tưởng thành lập Tổ hợp không gian khoa học tại Bình Ðịnh. Giai đoạn đầu của dự án liên quan khá nhiều đến mảng thiên văn học – là niềm đam mê của Quân, nên ngay khi đó anh đã xác định phải tham gia dự án này. 2 năm làm tình nguyện cho GS Vân, đầu tháng 5.2017, Quân quyết định về Việt Nam chính thức làm Giám đốc kỹ thuật Trung tâm Khám phá khoa học (thuộc Sở KH&CN).
Bây giờ, không chỉ Quân mà cả gia đình nhỏ của anh cũng đã vào định cư ở Quy Nhơn. “Lãnh đạo tỉnh, cũng như các sở, ngành của Bình Ðịnh rất nhiệt tình và quan tâm đến khoa học, có vướng mắc nào cũng được tháo gỡ ngay. Ðó là một may mắn mà không phải nơi nào cũng có được. Còn môi trường sống ở Quy Nhơn thật sự tuyệt vời. Tôi xác định gắn bó với mảnh đất này cho đến khi nào tỉnh không cần mình nữa” – Quân chia sẻ.
Ngoài Quân, trong năm 2017 này Trung tâm Khám phá khoa học cũng đồng thời đón hai chuyên gia từ TP Hồ Chí Minh – Lê Quang Thủy và Dương Tuấn Anh. Học ngành Vật lý hạt nhân, nhưng Lê Quang Thủy lại có đam mê đặc biệt với Vật lý thiên văn. Khi còn làm giám đốc kỹ thuật cho một công ty tư nhân ở TP Hồ Chí Minh, ngoài giờ làm anh vẫn thích tìm tòi nghiên cứu khoa học, chế tạo kính thiên văn, làm các mô hình khoa học tại nhà để thỏa niềm đam mê và phục vụ anh em trong Câu lạc bộ thiên văn học TP Hồ Chí Minh.
Anh Trần Trung Quân (bìa trái) giới thiệu mô hình của Tổ hợp Không gian khoa học với giáo sư người Hà Lan – Gerardus ‘t Hooft (Nobel Vật lý 1999) và Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Châu tại Gặp gỡ Việt Nam 2017.
Tháng 10.2016, anh gặp GS Trần Thanh Vân, và chỉ vài tháng sau anh đã về Bình Ðịnh làm việc với 2 chuyên gia người Pháp. “Tôi quyết định về Bình Ðịnh trước hết hoàn toàn là vì niềm yêu thích. Thứ hai là tôi được học hỏi thêm những cái mới, cái lạ ở một môi trường học hỏi về khoa học rất tốt. Tôi được thường xuyên gặp gỡ các nhà khoa học quốc tế – những con người với bộ óc đáng nể, điều đó không dễ dàng có ở TP Hồ Chí Minh” – anh Thủy tâm sự.
Còn nhớ, tháng 10.2016, nhóm nghiên cứu Vật lý lý thuyết ra đời, do TS Lê Ðức Ninh và TS Ðào Thị Nhung phụ trách. Ðôi vợ chồng khoa học này đã bỏ cuộc sống cùng cơ hội lớn ở trời Âu để trở về Việt Nam, đến Quy Nhơn làm công tác nghiên cứu. TS Lê Ðức Ninh quê ở Thanh Hóa, còn Ninh Bình là gốc gác của TS Ðào Thị Nhung. Họ mang theo 2 con nhỏ và niềm đam mê khoa học đến với Quy Nhơn yên bình để dành toàn bộ thời gian, tâm huyết cho công việc.
Truyền lửa đam mê nghiên cứu khoa học
Làm việc ở Trung tâm Khám phá khoa học, bước đầu anh Lê Quang Thủy và các đồng nghiệp đang chú tâm sản xuất ra các thiết bị để các em nhỏ tự chơi, tự khám phá về thế giới, vạn vật xung quanh. Ðể qua đó, các em có thể đặt ra các câu hỏi và tự giải đáp được.
Các chuyên gia đưa ra mô hình và vài dòng mô tả, còn anh Thủy và đồng nghiệp tự lên bản vẽ, thiết kế và lắp ráp cho hoàn chỉnh. Có những cái đơn giản, nhưng cũng có những cái rất phức tạp, mất cả tháng trời mới xong như mô hình thang lửa, xoáy lửa điện, xe tự hành trên sao hỏa… Hay như mô hình ion, chỉ có ống và chong chóng để tạo ra luồng gió ion, các anh nghĩ đến chuyện lắp thêm mô hình tàu con thoi cho trẻ con nhìn vui mắt và hơn thế gắn với thực tiễn ứng dụng khám phá thế giới.
“Ðây không chỉ là nơi làm ra mô hình, trưng bày mà còn như một “cái xưởng” để các em vừa học, vừa chơi, vừa tự tay làm ra các mô hình. 10 đứa trẻ chỉ cần có 1 bé quan tâm và thích thú; còn những bé khác thấy vui và không sợ khoa học nữa là được rồi. Nghĩ lại, chỉ có thể nói rằng mình “già mà ham chơi”, xưa mê món này nhưng không có điều kiện để làm thì giờ truyền lại cho các em nhỏ” – anh Thủy vui vẻ nói.
Cùng quan điểm, anh Trần Trung Quân chia sẻ hy vọng rằng, nếu không có điều kiện đến thường xuyên thì các bạn trẻ trong cuộc đời chỉ cần đến với Tổ hợp Không gian khoa học một hai lần, để có được một ấn tượng tốt về khoa học, để thấy rằng khoa học không phải cái gì quá cao xa mà rất gần gũi; từ đó, các bạn trẻ sẽ có lựa chọn cho con đường tương lai. “Ðầu tư cho khoa học là một đầu tư lâu dài. Mỗi người trong chúng ta góp một ít để làm nên chuyện. Dù là nhà khoa học hay không, nếu có đam mê chúng ta đều có thể đóng góp vào đó để truyền cảm hứng cho các bạn trẻ” – anh Quân nói.
Trong khi đó, nhóm nghiên cứu Vật lý lý thuyết cũng đã có những gặt hái bước đầu. 4 đề tài nghiên cứu về khoa học Vật lý lý thuyết đã lần lượt hình thành. Nhóm còn thu hút nhiều nhà khoa học, nghiên cứu cùng đồng hành. Ðó là TS Trương Xuân Nhựt từ Pháp về làm việc sau tiến sĩ; là 3 nhà khoa học: TS Lê Thọ Huệ (Viện Vật lý), GS Margarete Muehlleitner (Ðức) và TS Julien Baglio (Pháp). “Nghiên cứu khoa học là tìm cái mới, giống như đi vào sa mạc tìm vàng. Càng nhiều người giỏi đi tìm sẽ càng tìm được nhiều cái mới” – TS Lê Ðức Ninh tâm sự.
Cùng với nghiên cứu, một hoạt động song song khác của nhóm Vật lý lý thuyết là đào tạo cho sinh viên các trường ÐH trong nước. “Ðây là công việc rất quan trọng để gầy dựng thế hệ nghiên cứu tiếp theo. Làm khoa học cũng giống như người luyện võ vậy, không có người kế nghiệp thì cũng không làm được gì, không phát huy được tinh hoa của khoa học” – anh Ninh bộc bạch.
THU HIỀN

Vợ chồng GS. Trần Thanh Vân và GS. Lê Kim Ngọc: “Là người Việt thì trở về giúp người Việt mình thôi”

Vợ chồng GS. Trần Thanh Vân và GS. Lê Kim Ngọc: “Là người Việt thì trở về giúp người Việt mình thôi”
Ðó là tâm nguyện của đôi vợ chồng nay đã ở tuổi “cổ lai hy”. Chưa một lần ngơi nghỉ, họ miệt mài trên chặng đường cống hiến cho quê hương Việt Nam, bằng lòng nhiệt thành và niềm say mê
Vợ chồng GS. Trần Thanh Vân và GS. Lê Kim Ngọc (đứng giữa) trao đổi cùng Bộ trưởng Bộ TN&MT Trần Hồng Hà trong hội thảo khoa học về môi trường diễn ra đầu tháng 3.2017 tại Bình Định. Ảnh: Văn Lưu
Với nhiều người, GS. Trần Thanh Vân là Chủ tịch Hội Gặp gỡ Việt Nam (tại Pháp), còn “nội tướng” của ông – GS. Lê Kim Ngọc – ngược xuôi với Hội Giúp đỡ trẻ em Việt Nam (tại Pháp) do bà làm Chủ tịch. Ít ai biết rằng, cả trong khoa học, giáo dục cho đến những hoạt động xã hội, họ luôn song hành.
Khoa học không biên giới
  • Trần Thanh Vân quê gốc Ðồng Hới (Quảng Bình). Năm 1953, ông qua Pháp học tập, bảo vệ thành công luận án thạc sĩ và sau đó trở thành tiến sĩ về lĩnh vực vật lý hạt cơ bản. Ông đã giảng dạy tại Ðại học Paris, là nghiên cứu viên cao cấp của Trung tâm Nghiên cứu khoa học quốc gia Pháp, được Chính phủ Pháp tặng Huân chương Bắc đẩu Bội tinh, được Viện Hàn lâm khoa học Nga bầu làm Viện sĩ danh dự. Ông đã có trên 300 công trình khảo luận và 115 đầu sách về vật lý.
Nếu GS. Vân là “bậc thầy của các nhà nghiên cứu lý thuyết vật lý nguyên tử” thì vợ ông – GS. Lê Kim Ngọc- được cộng đồng khoa học công nhận là “bậc thầy của các nhà nghiên cứu về thực vật học” khi khám phá quy luật của quá trình nở hoa, nuôi cấy và điều khiển các tế bào biểu bì đã biệt hóa nở hoa theo ý muốn, và là người đầu tiên trên thế giới đưa ra khái niệm “lát mỏng tế bào” (thin cell yayer) – một khám phá tạo ra cuộc cách mạng trong lĩnh vực công nghệ sinh học thực vật.
Song, điều khiến giới khoa học nể trọng ông bà không chỉ nằm ở những thành tựu nghiên cứu. Ông bà nguyện là cầu nối của các nhà khoa học không biên giới, khi sáng lập 3 diễn đàn quốc tế lớn, nơi các nhà vật lý thế giới hội tụ và trao đổi học thuật. Ðó là những hội thảo quốc tế: Gặp gỡ Moriond năm 1966, Gặp gỡ Blois năm 1989, và Gặp gỡ Việt Nam năm 1993.
 
Tại Chương trình Gặp gỡ Việt Nam lần thứ XI, UBND tỉnh phối hợp với ICISE tổ chức trao học bổng cho các học sinh giỏi tiêu biểu của tỉnh.  Ảnh: Văn Lưu
Trong đó, đáng chú ý là chuỗi chương trình “Gặp gỡ Việt Nam” vô cùng thành công, đến mức ông bà quyết định cần có một địa chỉ cố định để biến Việt Nam thành một “điểm” gặp gỡ khoa học của thế giới. Giấc mơ thành hiện thực, năm 2013, với nỗ lực không mệt mỏi của ông bà, Trung tâm ICISE đã được khánh thành ở Quy Nhơn. Từ đó đến nay, Trung tâm đã đón tiếp rất nhiều nhà khoa học nổi tiếng thế giới, kể cả những chủ nhân của giải thưởng Nobel danh tiếng. Không chỉ là nơi gặp gỡ, các hội nghị được tổ chức trong chuỗi “Gặp gỡ Việt Nam” đã thật sự hun đúc tinh thần ham mê khoa học của giới trẻ trong nước.
Cũng chính vì giới trẻ mà ông bà kết nối với tổ chức Bàn tay nặn bột (Pháp) để phổ biến phương pháp dạy khoa học này đến tất cả bạn trẻ Việt Nam. Bên cạnh đó là rất nhiều chương trình học bổng do chính ông bà tích cóp từ đồng lương hưu của mình, cũng như vận động bạn bè chung tay để tiếp sức cho các thế hệ học sinh, sinh viên, nghiên cứu sinh của Việt Nam tiếp tục con đường học tập trong và ngoài nước. Ðó là Quỹ học bổng Gặp gỡ Việt Nam- Vallet, chỉ riêng năm 2017 đã dành 1 triệu euro (khoảng 26 tỉ đồng) để trao 2.500 học bổng cho học sinh, sinh viên trên toàn quốc; giúp đỡ, tạo điều kiện cho các sinh viên Việt Nam xuất sắc có cơ hội sang Pháp học tập.
“Chúng tôi làm tất cả những điều này chỉ với một niềm mong mỏi là góp phần đào tạo một thế hệ trẻ Việt Nam có kiến thức và năng lực ngang tầm quốc tế, để trong một tương lai không xa có thể sánh vai với bạn bè trên thế giới”, GS. Trần Thanh Vân cho hay.  
Giữa những hội thảo khoa học quốc tế diễn ra tại ICISE, tôi vẫn thấy hai dáng nhỏ nhắn của vợ chồng GS. Trần Thanh Vân và GS. Lê Kim Ngọc – một người lo cho những hoạt động chính của hội thảo, một người xắn tay vào những khâu “hậu cần”, chăm chút cho từng bữa ăn, cẩn trọng trong từng trang ghi chép của quyển sổ lưu kỷ niệm của các nhà khoa học…
Có câu rằng, tài sản quý báu nhất là trái tim. Nhiều nhà khoa học đến với Gặp gỡ Việt Nam phần nhiều đều bằng tấm lòng với vợ chồng GS. Trần Thanh Vân. Nhiều người trong số ấy, khi nói chuyện với chúng tôi về họ, đều thân mật gọi: “Vân – Ngọc là bạn của chúng tôi!”.
“Muốn giúp đất nước mình”
Và xa hơn, sâu hơn, không chỉ dừng lại ở giới học sinh, sinh viên, ông bà giáo sư còn mở rộng vòng tay yêu thương đến những mảnh đời khốn khó nhất với một tâm hồn nhân ái. Bà Lê Kim Ngọc gặp chồng năm 1958, khi đang bán những tấm bưu thiếp cho một tổ chức giúp đỡ người Việt Nam. Trong khi chiến tranh tàn phá Việt Nam, năm 1970, bà sáng lập Hội “Giúp đỡ trẻ em Việt Nam – Aide à l’Enfance du Vietnam” để cứu giúp hàng ngàn trẻ em Việt Nam có thể được “sống tuổi thơ” của mình cho dù bị bạo lực, bị bỏ rơi, nghèo đói.
Ðể huy động được quỹ, ông bà đã bỏ ra nhiều đêm bán bưu thiếp. Chỉ riêng năm 1971, một triệu tấm bưu thiếp như thế đã được bán. Và, các làng SOS Ðà Lạt, Huế, Ðồng Hới mà ông bà đã góp công sáng lập, xây dựng, bảo trợ, giờ đã là nơi nương tựa yên bình và hy vọng của trẻ em bất hạnh. GS. Lê Kim Ngọc tâm sự: “Tiền bạc và danh dự có thể tan như mây như khói, chỉ lòng trắc ẩn và tình yêu thương tha nhân mới có giá trị vĩnh hằng”. Sự nghiệp, cuộc đời bà là một minh chứng.
Những nhà khoa học đang đứng trên đỉnh cao khoa học thế giới khi đến Bình Ðịnh dự các hội nghị khoa học, ngoài mối thâm tình còn là sự ngưỡng vọng tấm lòng của vợ chồng giáo sư người Việt dành cho nước Việt. “Những điều mà những người bạn của tôi – Vân và Ngọc làm, có thể nói là những điều không thể tin được. Năm 2014, tôi và vợ con đã đến thăm làng SOS ở Huế; không riêng gì nơi đây, mà họ tài trợ cho những trẻ em mồ côi trên khắp cả nước. Ðiều đó thật tuyệt vời!” – GS. David Gross (Nobel Vật lý năm 2004) từng nói với chúng tôi trong lần ông đến Bình Ðịnh dự Gặp gỡ Việt Nam 2016.
Ðầu tháng 9.2016, GS. Lê Kim Ngọc được nhận Huân chương hiệp sĩ Bắc đẩu Bội tinh, được chính tay ông François Hollande – Tổng thống Cộng hòa Pháp lúc bấy giờ, trong chuyến công du tại Việt Nam – trao tặng. Hiếm có một gia đình nào tại Pháp có vinh dự cả vợ và chồng đều được nhận huân chương cao quý này. Trong bài phát biểu của mình, ông François Hollande khẳng định thế giới cần những bài học như bài học của cuộc đời bà Kim Ngọc.
Ðứng trên đỉnh cao của sự vinh danh cả về khoa học, hoạt động cộng đồng, và với vợ chồng giáo sư, quay về cống hiến cho quê hương Việt Nam là một sự hiển nhiên, như lời của GS. Trần Thanh Vân: “Phần lớn cuộc đời chúng tôi đã làm cho các nước ngoài. Dĩ nhiên, là người Việt Nam, chúng tôi luôn muốn giúp cho nước mình được chừng nào hay chừng đấy!”.
THU HIỀN

Chỉ Quy Nhơn mới có ICISE! (Nguồn: laodong.com.vn)

Nơi chốn tọa lạc, vẻ đẹp kiến trúc của khuôn viên, tòa nhà, và hơn thế, những giá trị tinh thần khoa học của ICISE đủ để du khách không nên ơ hờ bỏ qua khi tới Quy Nhơn, Bình Định!

Giới thiệu với du khách về ICISE. Ảnh: Thùy Ân

ICISE – Trung tâm Quốc tế khoa học và giáo dục liên ngành (trung tâm), công trình do GS Trần Thanh Vân – Chủ tịch Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam (Rencontres du Vietnam, Pháp) – sáng lập, xây dựng năm 2013 nằm bên bờ biển Ghềnh Ráng, cách dốc Mộng Cầm, đồi Thi Nhân, mộ nhà thơ Hàn Mặc Tử vài bước chân.

Đọc những bài viết về ICISE, các hoạt động khoa học tổ chức tại đây, về GS Trần Thanh Vân của cố nhà báo Hàm Châu, nhà báo Xuân Nhàn (Báo Lao Động), tới Quy Nhơn, chúng tôi càng quyết tâm tới thăm ICISE.

Trang web của ICISE (http://www.icisequynhon.com) thật “sang chảnh” quá, chỉ toàn giới thiệu bằng tiếng Anh, lại không có mục nói du khách có thể tự do tham quan ICISE hay không, thành thử chúng tôi phải liên hệ trước vào mail của trung tâm. Thời may, nhận được lời đồng ý.

Thứ bảy cuối tuần, trung tâm vắng lặng, du khách – ngoài chúng tôi – có thêm một gia đình từ Quy Nhơn bắt taxi lên check in trước bảng hiệu của trung tâm rồi ríu rít đưa ảnh lên Facebook.

Tìm hiểu, chúng tôi được biết, về cơ bản trung tâm vẫn mở cửa cho khách tham quan miễn phí nếu đăng ký trước, thời gian hạn chế, chừng 15-20 phút. Mới chỉ 1-2 công ty du lịch dám “đột phá” giới thiệu, đưa khách tới tham quan.

Đón chúng tôi, anh Nguyễn Hoàng Tín – phụ trách mạng và thông tin của ICISE – nhiệt tình giới thiệu vẻ đẹp kiến trúc độc đáo, thanh nhã của tòa nhà ICISE – tác phẩm của hai KTS người Pháp Jean Francois Milou và Thomas Rouyrre – trong khuôn viên rộng 20ha, tựa lưng vào núi hướng mặt ra biển, với gần 800 cây dừa.

Tờ Brochure mới nhất in tháng 6.2017 của ICISE giới thiệu: “Với sự ủng hộ của Chính phủ, sự hỗ trợ nhiệt huyết của lãnh đạo tỉnh Bình Định, ICISE khánh thành 12.8.2013. Từ đó đến nay, trung tâm đã tổ chức 16 hội nghị khoa học quốc tế đỉnh cao, 9 trường học vật lý chuyên đề với hơn 2.500 nhà khoa học quốc tế, trong đó có 10 giáo sư nhận giải Nobel, 2 giáo sư đoạt giải Fields, 2 giáo sư đoạt giải Kavli (giải thưởng cao nhất lĩnh vực thiên văn học), 1 giáo sư đoạt giải Shaw, 1 giáo sư đoạt giải Kalinga (ONU) và CINO DEL DUCA (Viện Hàn lâm khoa học Pháp) và nhiều nhà khoa học danh tiếng khác…”.

“Thầy (GS Trần Thanh Vân) thành lập ICISE với mục đích phát triển khoa học và giáo dục, giúp đỡ sinh viên, các nhà khoa học trẻ Châu Á hội nhập vào cộng đồng khoa học quốc tế. Thông qua các cuộc gặp, chia sẻ ý tưởng với các nhà khoa học, đồng nghiệp quốc tế tại ICISE, họ có cơ hội nâng cao hiểu biết. Trong ngày khánh thành trung tâm, GS Nguyễn Thiện Nhân có nói, việc thành lập ICISE đặt thêm dấu mốc quan trọng cho các nhà khoa học Việt Nam nói chung, các nhà khoa học trẻ nói riêng.

Trong năm 2017, từ tháng 3 tới tháng 10, Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam, ICISE tổ chức 18 sự kiện khoa học quốc tế, 12 hội thảo khoa học quốc tế, 6 trường học chuyên đề khoa học quốc tế. Tâm điểm là những sự kiện diễn ra trong tháng 7 liên quan tới vũ trụ học, vật lý lượng tử…

Du khách, dù là người biết sơ qua về ICISE hay thậm chí hoàn toàn “vô tư”, “miễn nhiễm” với khoa học, nhưng khi tới ICISE, nghe giới thiệu về tấm lòng của vợ chồng GS Trần Thanh Vân với quê hương, hẳn rằng, dẫu ít nhiều, phần nào cũng sẽ được truyền lửa cảm hứng tri thức.

Bài của nhà báo Lâm Tuyền Báo Lao Động, nguồn: http://laodong.com.vn/du-lich-kham-pha/chi-quy-nhon-moi-co-icise-680476.bld